Түрэ хурим

Түрын дуунууд

24 марта 2015

1645

“Хадамда үгтэhэн басагамнай
Харидаа бусаарай”, – гэхэдэжэ,
Хараhаар эсэгэмни хэлээл даа,
Хайрлажа эхэмни уйлаал даа.


В. Урбазаевай гэрэл зураг
Уhанхан ута голые 

Уһанхан ута голые 
Уламаарынь гаталжа ябаарай. 
Уласхан зонойнгоо үгые 
Ухаандаал тогтоожо ябаарай. 

Хүбшэ тайга, уулые 
Хүтэлөөрнь харгыгаар дабаарай. 
Хүн зонойнгоо заншалые 
Хүндэтэйдэ тооложо ябаарай.

* * *

Хүтэл газараар харгылhан 
Хүлэг морин – эрдэни. 
Хүн зоноор танилсуулhан 
Хүүхэн дүүхэй – эрдэни. 

Хада газараар харгылhан 
Хазаарта морин – эрдэни. 
Хариин зоноор танилсуулhан 
Хайратай дүүхэй – эрдэни.

* * *

Урагай зугаа дуун

Төөлэйтэйхэн хүндэеэ 
Түрүү болгон табяалди. 
Түнхэн, Хори гэхэгүй 
Түрэл, ураг болоолди. 

Уусатайхан хүндэеэ 
Урдуур дүүрэн табяалди. 
Ород, буряад гэхэгүй 
Ураг, түрэл болоолди. 

Арьбантайхан хүндэеэ, 
Айлшад, тандаа табяалди. 
Алайр, Боохон гэхэгүй 
Анда, худа болоолди.

Х. Намсараев


* * *

Түрын малгаар гэхэдэ 
Тахилзаhан бэемнай. 
Шэнэ айлай газаа 
Шорой болотор хатарая.

Хойто гэрэй үүдэндэ 
Хохир болотор хатарая. 
Хуримаар ерэhэн бэриин 
Худагы болотор хатарая. 

* * *
Хороом сабхиим шэнэхэндэ 
Ходо нажар байдаг hай. 
Холшор залуу ябахадам 
Хурим наадан байдаг hай. 

* * *

Улаан, улаан остоолдоо 
Уугааб гэжэ харихалби. 
Угаа hайхан урагуудтаа 
Зугаалааб гэжэ харихалби.

Сагаан, сагаан остоолдоо 
Сагаалааб гэжэ харихалби. 
Сарюун hайхан урагуудтаа 
Зугаалааб гэжэ харихалби.

Урда сагта басаган хүн хадамда гарахадаа, үбгэнэйнгөө, хадамуудайнгаа урдаhаа дуугарха эрхэгүй байhан. Хадамуудайнгаа харшалалтые тэсэхээ болиходоо, зарима бэреэдүүд бодхуултажа, нютагаа бусадаг hэн. 

Харида үгтэhэн бэемни 
Хашалан зоболон үзэнэл даа. 
Харихан газарта намайе 
Хайрлахаш амитан байнагүйл. 

Бодхуултаһан бэриин хүндэхэн байдалые поэтесса Ц. Дондогой зураглана: 

Эзэтэй гэлсүүлдэг энээхэн дабаандань 
Эмнигхэн бууралдаа найдуужам даа. 
Эзэнэй hабарта оронгүй, заяандааш, 
Эжынгээ нютагта хүрүүжэм даа. 

Адатай гэлсүүлдэг арахан дабаандань 
Ардагхан мориндоо найдуужам даа. 
Аданар, шүдхэртэ hаатангүй, заяандааш, 
Абынгаа нютагта хүрүүжэм даа. 

“Хадамда үгтэhэн басагамнай 
Харидаа бусаарай”, – гэхэдэжэ, 
Хараhаар эсэгэмни хэлээл даа, 
Хайрлажа эхэмни уйлаал даа.

Другие статьи автора

Түрэ хурим

3035

Худын түрүү, худагын түрүү

Худын, худагын түрүүе һунгахадаа, дүүрэн эрхэтэнтэй, элүүр энхэ, түрүүшын нүхэрһөө һалаагүй, олон үнэр үхибүүтэй, улаан хэлэтые урдаа оруулхагүй сэсэн бодолтой, мэргэн хурса үгэтэй, шог зугаатай бүгэдэ зонойнгоо гурим журамһаа гадна, хүбүүнэйнгээ гү, али басаганайнгаа уг гарбалыень һайн мэдэхэ, ёһотойл дипломат шэнжэтэй хүн дүтын зон сооһоо шэлэгдэдэг гээшэ.

Сэсэгма Цыбикова

Түрэ хурим

1631

Духаряа

Мэлмэр харахан духаряагаа
Мэндэ гэжэ хүртэел.
Һайхан сагаан hүнэймнай
Һархаг дээжэ гэдэг лэ.

Түрэ хурим

2039

Төөлэй тогтоолго

Хонинойнгоо мяха үе үеэрнь hайнаар булгалжа эбдэхэ юм. Һүхөөр сабшажа огто болохогүй. Төөлэй, ууса, үбсүүн гурбан түрүү нэрэтэ мяхан.

Түрэ хурим

1206

Хайшан гэжэ төөлэй бэлдэхэб?

Шэхэнэйнь хойно хүндэхэдөө:
Шэхэн hонор байг!,
Нюдэн багта хүндэхэдөө:
Нюдэн хурса байг!,
Жабжа багтань хүндэхэдөө:
Шүдэн хурса байг! – гэhэн удхатай.