Буряад-монгол ороной мэдээжэ зон

Үльгэрэй хатан дангина мэтэ бэлэй...

21 июля 2022

507

Россиин габьяата зүжэгшэн Елена Шараевагай түрэhөөр 60 жэлэй ойдо зорюулагдаhан баримтата фильм интернет сүлжээндэ олон мянган харагшадай анхарал татаба.

Үльгэрэй хатан дангина мэтэ бэлэй...
«Елена Шараева. Единство таланта и красоты» гэhэн фильм соо бэлиг талаанайнгаа орьёл өөдэ зоригтойгоор шармайжа байтараа, гэнтэ аялhан үетэн нүхэрөө, эгэшэеэ, дүүгээ, хайрата эжыгээ, нютагайнгаа дангина басагые үгылэн, шаналан дурсаhан зон үнэн зүрхэнhөө уяран байжа, сэдьхэлээ дэлгэн хөөрэнэ. Буряадаар хэлэгдэhэн үгэнүүдые ородшолhон байна. 





Буряадай арадай артист Лидия Галсанова дурсаха үедөө Елена Шараевае «үльгэрэй дангина мэтэ сэбэр hайхан бэлэй» гэжэ хэлэбэ. Үнэхөөрөөшье, Елена Шараева нэгэтэ бэшэ үльгэрэй хатан дангинарай уян hайхан хадуугдама дүрэ тайзан дээрэ байгуулаа ха юм гэhэн бодол ухаанда ерэнэ.

1990 ондо манай Буряад оперо болон баледэй академическэ театр Ставрополидо болон Элистэдэ гастрольдо ехэ амжалтатай ябажа ерээ hэн. Тиихэдэ залуу дуушан Елена Шараева П.Чонкушовай «Джангар» гэhэн оперо-баледтэ хаанай хүүхэн абхай дангина Ага Шавдалай парти хальмаг хэлэн дээрэ ялас гэмээр гүйсэдхэжэ шадаhан, хальмаг харагшадай дура буляаhан юм.


Үеттэн - оперын дуушад


Буряадай элитэ композитор А.Андреевэй зохёоhон «Гэсэр» гэhэн оперодо Е.Шараева үльгэрэй баатар Абай Гэсэр хаанай инаг хатан Урмай Гоохоной үнэншэмэ hайхан дүрэ бүтээгээ бэлэй.


Дамба Занданов


Россиин габьяата зүжэгшэн Дамба Занданов Улаан-Үдын хүгжэмэй училищида Еленэтэй, Батор Будаевтай, Тогмит Танхаевтай сугтаа hураhан, hүүлдэ оперно театрта эбтэй эетэй хүдэлhэн үетэн нүхэд hэмди гэжэ хөөрэбэ.


Батор Будаев


Россиин габьяата зүжэгшэн Батор Будаев, Буряадай арадай артист Тогмит Танхаев түрэл театрайнгаа тайзан ямар зүжэгүүдтэ Елена Шараеватай хамта дуулаhан, ямар hайхан түхэл шарайтай, сэхэ сэбэр зантай байhан тухай дулааханаар дурсаба.

Россиин габьяата зүжэгшэн Виктория Базарова Ш.Гуногой «Фауст» оперодо Елена Шараеватай хамта Маргаритын парти дуулаhанаа hанан дурсахадаа, зохид, даруу зантай байhыень онсо тэмдэглэнэ hэн.

«Байгал» театрай гол дуушад, Буряадай арадай зүжэгшэд Сэдэб Банчикова, Цыпилма Аюшеева 2003 ондо Елена Шараевагай «Россиин габьяата артист» гэhэн хүндэтэ нэрэ зэргэдэ хүртэhэн тухай дуулаhаар лэ, зүжэгэй hүүлээр Еленын гримернодо орожо амаршалаад, гурбуулан уяран баясаhан тухайгаа дурсаа.


Тогмит Танхаев


Буряадай оперно театрай гол дуушадай нэгэн, Елена Шараевагай нютагай басаган Елена Мохосова фильм соо кадрай саанахи текст уран hайханаар уншаа. Гадна бүхы фильмын менеджерэй уялга бэелүүлжэ, олониитэтэй холбоо тогтоожо, мүнгэн hангай асуудал шиидхэлсэhэн байна. Елена Шараеватай hургуулида суг hураhан үетэниинь, түрэлхидынь, нютагай эдэбхитэд фильм буулгахада ехэ туhалhан, мүнгэн hангаар дэмжэhэн юм.

Режиссер-оператор Татьяна Мункуева, монтажай режиссер Гүрсэд Пүрэвдорж урид буулгаhан дуунай видеоклип ехэ тааруугаар хэрэглээ. Арадай уран зохёолшо Ардан Ангархаевай үгэ дээрэ композитор Баир Батодоржиевай зохёоhон хүгжэмтэй дууе Елена Мохосова дуулана. Хойморой шэмэг болохо Елена Шараевагай тоонто Галба, хүршэ Таблангут, Улбугай, Саганур нютагууд тухай огсом дорюун дууе Галбын hургуулиин эдир дуушад, оперно театраймнай солото одод нэгэ амин мэтэ дуулажа байhаар буулгаа бшуу. Энэ дууе эгээн түрүүн Елена Шараева гүйсэдхөө hэн, мүнөө эдэ нютагуудай гимн болонхой гэжэ Баир Батодоржиев мэдүүлнэ hэн. Буряад нютагуудhаамнай уран бэлигтэн урган гаражал байха гээд найдажа байhанаа фильм буулгагшад тодорхойлоо бшуу.


Елена Мохосова


Баримтата энэ фильм Буряадаймнай солото дуушан Елена Шараевагай hайхан дурасхаалые мүнхэлhэн дэмбэрэлтэй үйлэ хэрэг болобо.

Гэрэл зурагууд Е.Шараевагай гэр бүлын архивhаа, фильмhээ, интернет сүлжээнhээ абтаба.
Автор: Туяна Самбялова, сэдхүүлшэ, хэлэ бэшэгэй эрдэмэй дид-доктор. Гэрэл зурагууд интернедhээ абтаба.