Гоёл шэмэглэлэй уралиг

Бурхан зурагша Николай Дудкогой буряад оршуулгатай ном

25 ноября 2019

59

Байгша 2019 ондо Ород Уласай Уран зураашадай Холбооной гэшүүн, будын шажанай бурхадай дүрэ зурагша Николай Дудко «Буряад Уласта буряад хэлэ сахилга ба хүгжөөлгэ» гэһэн Буряад Уласай Гүрэнэй соёлой яаманай түлэбөөр «Свет пробуждённых» — «Гэрэл түхөөгшэд» гэһэн ном ород ба буряад хоёр хэлэн дээрэ хэблэжэ гаргаба.


Ородоор
бэшэһэн тобшо хөөрөөниинь буряад оршуулгатаяа зэргэ табигдаад, буряад хэлэ шудалха зондо тон таарамжатай байха байна. Бурханай дүрэ зуралга тухай богонихон тобшололтонуудынь дотороо ехэ удха багтаана. 


Николай Дудко

Николай Дудко гэгшэ тон һонирхолтой хуби заяатай хүн юм.

Тэрэ Европын дэбисхэр дээрэ түрэһэн хүн аад, будын шажанай бурхадые наһан соогоо зуража ябаха үйлэтэй хүн байшоо.
Эсэгэнь сэрэгэй хүн байжа, тэрэ 1962 оной майн 1-нэй үдэр Германиин Дэссау хотодо түрэһэн. Улаан-Үдын багшанарай тусхайта дунда һургуулиин уран зураг ба графикын таһаг дүүргээд, Киев хотын Тарас Шевченкын нэрэмжэтэ уран зурагай дээдэ һургуули түгэсхөө. Тэрэнэй удаа таагдашагүй доторой дуудалгаар 1986 ондо Ивалгын дасан ерэжэ, номой шэди олоһон Дарма-Доди ламатай бараалхаад, һүүлдэнь Сүүгэл дасан зорижо, Жимба-Жамса Цыбенов шэрээтэтэй танилсаа. Хожомынь дзогчен шэглэлэй багша Чогьял Намхай Норбу Римбүүшэтэй танил боложо, шабида оробо. 

Саашадаа будын шажанай эртэ урдын сагһаа дэлгэрһэн Энэдхэг, Балба (Непал), Монгол оронуудаар мэдэсэеэ үргэдхэхэ зорилго урдаа табин аяншалаа.
Энэдхэгэй Дармасала хотодо XIV Далай Ламын хубиин зураашан Ген Сенгей Еше гэгшэһээ хэшээл абажа, түбэдэй тэлэг бурха (танка) зуралгын Менри шэглэлэй уран зураашын ба тус эрдэм багшалха эрхэтэй диплом абажа бусаа. 1982 онһоо хойшо манай республикын, зонын, Орос гүрэнэй ба хари гүрэнүүдэй дэбисхэр дээрэ зурагуудайнгаа үзэсхэлэн дэлгээжэ захалаа. Николай Дудкогой уран зурагууд Буряад Республикын Сампиловай нэрэмжэтэ уран зурагай музейдэ,

Эрхүү ба Шэтэ можонуудай, Агын тойрогой уран һайханай музейнүүдһээ гадна Аргентина, Итали, Япони, Монгол гэхэ мэтэ оронуудта үргэн олоной үзэмжэдэ табигдана.
Тэрэ бурхад ба сахюусадай янза бүриин түхэлэй: тэлэг, гуутай, хүрээтэй бурхадай һайхан дүрэнүүдые будын шажанай бурхан зуралгын жаяг заршамай шугам соо бүтээжэ, зуража, дам саашаа мэргэжэлээ дээшэлүүлжэ ябадаг абьяас бэлиг түгэлдэр уран зураашан юм. Николай Дудко, илангаяа, танка — тэлэг бурхад ба сахюусадай дүрэнүүдые зураха дуратай юм. 












Байгша оной зунай һүүл багаар «Свет пробуждённых» — «Гэрэл түхөөгшэд» гэһэн бурхадай олон дүрэнүүдтэй ба ород-буряад хэлэнүүд дээрэ тобшо удхынь дэлгэһэн 80 хуудаһатай, Красноярск хотодо һайн саарһан дээрэ хэблэгдэһэн нюдэндэ урин ном гаргагдаа (ородһоо буряадта хүрбүүлэгшэ — Ц-Х. Дарибазарова). Ном зохёогшо уран гартай, уран нюдэтэй хүн хадаа өөрынгөө номуудай гадар, дотор гэхэ мэтынь эхинһээнь һүүл хүрэтэр, зурагуудтайнь, бэшэлгэтэйнь зохидоор тааруулан шэмэглэжэ, тухандань хүргэдэг заншалтай. Тус ном гартаа абажа хараһан, һонирхон уншаһан хүнүүдтэ аша туһатай байхань элитэ гэхээр:
  1. Будын шажан ба бурха зуралга тухай ойлгосотой болохо
  2. Бурхад ба сахюусадые дүрсэлэн илгаруулжа һураха
  3. Ород-буряад хэлэн дээрэ сасуулан, зэргэлүүлэн уншахадаа, буряад хэлэ ойлгохо болохо
  4. Уран һайханай мэдэрэлнүүд хүгжөөгдэн, шэрэ будагай таарасые тодоруулан шудалха
  5. Будын суртаалай гүн удхатай танилсаха гэхэ мэтэ олон туһатай ойлгосонуудые оложо, ухаан бодолоо гүнзэгырүүлэн, нигүүлэсхы сэдьхэлэй сэсэг таригдаха г.м.
Автор: Цырен-Ханда Дарибазарова